Jeszcze w VII w. Arabowie zajęli Syrię, Palestynę i Egipt. Opanowali północne wybrzeża Afryki. Stąd oddziały arabskie zaatakowały Hiszpanię i zajęły ją na kilkaset lat. Następnie uderzyły na Galię. Wyprawa ta zakończyła się ich klęską i zahamowała ekspansję arabską w Europie.
Na Wschodzie muzułmańscy zdobywcy podporządkowali sobie ogromne obszary Persji i Afganistanu. W VIII w. podboje arabskie sięgnęły nawet Indii. Stolicą ogromnego państwa początkowo został Damaszek, przeżywający czasy świetności za dynastii Omajjadów (661—750). Później, za Abbasydów (750—1258), ośrodkiem kultury i polityki stał się Bagdad. Za panowania Abbasydów odpadło szereg obszarów, na których ukształtowały się samodzielne państwa muzułmańskie z lokalnymi dynastiami, np. Fatymidów w Egipcie.

Ekspansja świata arabskiego miała swe religijne uzasadnienie. Według islamu świat dzieli się na dwie części: sferę islamu i sferę wojny. Obowiązkiem religijnym muzułmanina jest prowadzenie świętej wojny dopóty, dopóki niewierni nie nawrócą się na islam. Wypełnianie woli Allaha i orężne szerzenie prawdziwej wiary pozwalało jednocześnie pozyskać olbrzymie łupy. Miejscowa ludność obowiązana była płacić haracz, tj. coroczny podatek, oraz utrzymywać zdobywców. Narody, które przyjęły islam, były traktowane jako część społeczności muzułmańskiej.

Zmierzch potęgi arabskiej łączył się z najazdem Mongołów i upadkiem Bagdadu w XIII w., a później ze zdobyciem w 1453 r. Konstantynopola przez wyznających islam Turków. Miasto Konstantynopol zostało przemianowane na Istambuł i było odtąd stolicą polityczno-kulturalną świata muzułmańskiego.